Beste collega’s, vrienden en belangstellenden,
Woensdag 23 oktober stuurden wij een eenmalige mailing aan meer dan 900 collega’s, om hen (opnieuw) bewust te maken van de voorgestelde veranderingen in de beroepenstructuur van de GGZ – specifiek het opgaan van de psychotherapeut (PT) in het verzonnen beroep klinisch psycholoog – psychotherapeut (KP-PT). Hoewel de NVP het anders wil doen voorkomen, gaat het hier feitelijk om de assimilatie van de psychotherapeut in het reeds bestaande beroep van klinisch psycholoog. Door afgestudeerde KP-en gratis de registratie PT te geven, wordt al meerdere jaren voorgesorteerd op deze assimilatie. Sommige RINO’s refereren zelfs al naar de opleiding tot KP-PT, terwijl dat beroep nog niet bestaat. Het spreekt voor zich dat deze ontwikkelingen zeer zorgelijk en schadelijk zijn voor alle psychotherapeuten.
De BVP heeft bijna alleen maar overweldigend positieve reacties en vele donaties mogen ontvangen in reactie op onze mail van vorige week. Hartelijke dank daarvoor! Wij waarderen de vele steunbetuigingen enorm. Het sterkt ons in wat wij al die tijd al zeggen: veel collega’s staan niet achter het opheffen van de psychotherapeut als eigenstandig beroep en de assimilatie ervan in het specialisme KP-PT. Overigens zijn het niet alleen psychotherapeuten maar ook klinisch psychologen waarvan wij dit te horen krijgen. “Klinisch psycholoog is een heel ander beroep dan psychotherapeut” is een conclusie die regelmatig terugkeert in de vele mails die wij ontvingen.
Het toeval wilde dat twee dagen na onze mailing plots een gelekt conceptvoorstel voor de overgangsregeling naar KP-PT rond werd gestuurd onder collega’s. Voordat we daar verder op in gaan, eerst even wat herhaling van achtergrond om een en ander te kaderen.
In een eerdere aanpassing van de beroepenstructuur is, vanwege wat aangeduid wordt als een weeffout, de psychotherapeut een wet BIG artikel 3 basisberoep gebleven en niet een wet BIG artikel 14 specialisme geworden. De term weeffout is echter een eufemisme. Eerst werd de GZ-opleiding bedacht om psychologen – toen nog vooral disgnostici – een toegang te verschaffen tot artikel 3, zonder de opleiding tot psychotherapeut te hoeven doorlopen (wat voor psychologen tot dan toe wel een verplichting was). Vervolgens werd de KP-opleiding – grotendeels de PT-opleiding plus management en wetenschappelijk onderzoek – bedacht om psychologen (als eerste) de toegang tot een specialisme in de GGZ (artikel 14) te verschaffen. Vanaf dat moment was het niet langer nodig om psychotherapeut te worden en de psychotherapeut stond buiten spel: de facto geen basisberoep (want al veel langer bestaand dan de GZ-psycholoog en twee keer zo lang op specialistisch niveau opgeleid) en officieel geen specialisme (want geen onderwijs in management en wetenschappelijk onderzoek en dus geen artikel 14 status). Dit is hoe de psychotherapeut niet langer een leidende, maar een bijrol kreeg toebedeeld. Tot het in vraag stellen van diens recht om regiebehandelaar te zijn als vrijgevestigde tijdens de onderhandelingen rond het kwaliteitsstatuut!
De zogenaamde weeffout is het gevolg van beleidskeuzes, ingegeven door de visie dat de GGZ in de medische mal moest passen: van basis naar specialist, van diagnose naar oplossing, van randomised controlled trial naar behandelprotocol. De ‘route’ GZ-KP is op deze leest geschoeid. Dat dit model inmiddels grotendeels failliet is, speelt in het huidige voorstel tot hervorming van de beroepenstructuur blijkbaar geen rol. En dat de psychotherapeut ondertussen in de praktijk steeds de discipline is gebleven waarnaar de meest complexe cliënten worden verwezen om er de meest moeilijk therapieën mee te doorlopen, is op een vreemde manier tegelijkertijd algemeen erkend en collectief ‘vergeten’.
In het recente proces van het komen tot een nieuwe beroepenstructuur voor de GGZ is al vrij snel geconcludeerd dat de psychotherapeut geen wet BIG artikel 14 specialist kan worden. Daarvoor werden twee redenen gegeven: enerzijds omdat deze te veel zou overlappen met het (veel later ingestelde) specialisme KP, anderzijds omdat de vormgeving van het beroep niet volledig voldoet aan de door het College Specialismen Gezondheidszorgpsycholoog en Psychotherapeut van de FGzPt bedachte pijlers voor een artikel 14 specialisme, namelijk wetenschappelijk onderzoek, diagnostiek, management, en behandeling. Om zowel de psychotherapeuten (die zich specialist voelen) en de klinisch psychologen (met hun eerstgeboorterecht op het officiële specialisme) tevreden te houden, is de truc bedacht om een ‘nieuw’ beroep in te stellen dat de klinisch psycholoog en psychotherapeut zou moeten integreren. Een volledig onhoudbare kunstgreep, zo blijkt uit de kolderieke koehandel over titels, toelatingseisen, vaardigheden en ervaringsjaren die we deze week allemaal onder ogen kregen in het uitgelekte voorstel.
Een aantal zaken vallen op aan het conceptvoorstel dat uitgelekt is, maar het meest opvallende is wellicht de verdeel-en-heers strategie. Collega’s met 15 of meer ervaringsjaren als psychotherapeut BIG met tevens de registratie als GZ-psycholoog, worden van rechtswege ingeschreven in het nieuwe specialisme KP-PT. Dat klinkt in eerste instantie goed. Wij gunnen onze ervaren collega’s die drempelloze toegang. Maar bedenk u dat men aan de tekentafel ook heel goed weet dat er veel weerstand zou komen van een grote groep ervaren collega’s wanneer zij uitgebreid zouden moeten bijscholen om toe te kunnen treden tot het nieuwe specialisme. Ons is telkens voorgehouden hoe inadequaat de psychotherapeut is op de gebieden wetenschappelijk onderzoek, diagnostiek, en management; deze kan echt geen eigenstandig specialist worden vanwege deze “gebrekkigheid”! Maar collega’s met 15 jaar ervaring mogen, zonder verder navraag te doen naar hun vaardigheden op gebied van wetenschappelijk onderzoek, diagnostiek of management, “vanwege de uitvoerbaarheid” (lees: vanwege de enorme weerstand die anders zal volgen) van rechtswege over. Van de jongere collega’s met minder ervaring wordt ondertussen tot soms wel honderden uren aan extra inzet verwacht om hun veronderstelde hiaten op te vullen. Verdeel en heers! Wij leiden hieruit af dat de pijlers eigenlijk helemaal niet zo belangrijk zijn. Wanneer het anders te lastig wordt, laat men de eisen gewoon vallen. Ons voorstel: laat ze voor alle psychotherapeuten vallen!
Zoals het er in dit conceptvoorstel voor staat moeten alle collega’s met minder dan 15 jaar werkervaring als Psychotherapeut BIG behoorlijk compenseren of bijscholen, tot wel honderden uren op het vlak van diagnostiek, management en wetenschappelijk onderzoek. Zij moeten dat doen vóór 1 januari 2031, anders worden hun verworven rechten afgenomen. En dan hebben we nog niet vermeld dat men alleen kan deelnemen aan de overgangsregeling naar het nieuwe KP-PT beroep indien men ook GZ-psycholoog BIG is. Zo niet, dan moet die registratie ook eerst nog verkregen worden. De werkgroep die een conceptvoorstel op moet stellen voor deze regeling is hiermee nog niet naar buiten getreden. Hoe lang ze daar nog mee willen wachten is onduidelijk, maar 2026 nadert met rasse schreden.
In schril contrast hiermee staat het feit dat de klinisch psycholoog, om toe te treden tot het nieuwe specialisme, geen enkele bijscholing hoeft te doen op het vlak van behandeling, terwijl de psychotherapeut substantieel meer opgeleid is op dit vlak dan de klinisch psycholoog. Dit geldt overigens voor alle klinisch psychologen, ongeacht hun ervaringsjaren. Hier geen staffels of stringente beoordeling van competenties. Even een voorbeeld: een psychotherapeut met 9 jaar ervaring in de specialistische GGZ moet voor honderden uren opnieuw naar school om zijn bevoegdheid te behouden en een net afgestudeerde klinisch psycholoog krijgt de titel psychotherapeut cadeau en hoeft verder niks te doen. Opnieuw een signaal dat dit niet een integratie is van twee beroepen in een nieuw specialisme, maar gewoon een assimilatie van de PT in de KP. Wij vinden dat schandelijk.
De NVP heeft de psychotherapeut steeds getracht gerust te stellen. Ook ons werd door de NVP verteld in ons gesprek met hen op 22 augustus dat de psychotherapeut die tevens GZ-psycholoog is, voor het verkrijgen van de registratie van KP-PT ongeveer evenveel moet doen als wat de huidige KP moet doen aan bijscholing voor herregistratie als specialist. De honderden uren die ons om de oren vliegen in het huidige conceptvoorstel vertellen een heel ander verhaal.
De oplossing ligt voor de hand. Daarvoor moeten we terug naar de basis: de psychotherapeut is feitelijk al specialist, ongeacht wat er om hem heen aan opleidingen is opgetuigd. Iedere collega werkzaam in de GGZ weet ook dat hun collega-psychotherapeut de facto specialist is, en maakt dagelijks gebruik van dat specialisme. Wij roepen opnieuw op om de psychotherapeut een eigenstandig wet BIG artikel 14 specialist te maken.
#toevoeging 1-11-2024 10:15
Wij vergaten nog te vermelden dat de NVP in een nieuwsbericht van 31 oktober 2024 gedeeld heeft dat zij nu met het bestuur, de ledenraad, en de Kamer Opleidelingen zich gaat buigen over het conceptvoorstel. Wij kijken uit naar hun oordeel(en) en reactie.
Aanstaande maandag 4 november is er een bijeenkomst gepland door de BVP, waarin wij met een aantal betrokken en bezorgde collega’s na gaan denken over nieuwe acties tegen de afschaffing van de eigenstandige psychotherapeut en de assimilatie ervan in de klinisch psycholoog.